De klassieke verzorgingsstaat verandert in een participatiesamenleving. Gemeenten hebben nieuwe taken en verantwoordelijkheden gekregen, waarmee ze de zorg dicht bij huis moeten organiseren en impulsen geven aan burgers om zelf in actie te komen. Door deze transformatie ontstaat een nieuwe invulling van het sociale domein, waarin de basisgedachte is dat professionals en burgers gezamenlijk gaan zorgen voor zorg, welzijn en leefbaarheid. Binnen veel gemeenten zijn hiertoe sociale wijkteams in het leven geroepen. Het blijkt echter dat deze de burgers amper betrekken bij hun activiteiten, waardoor de samenwerking tussen professionals en burgers onvoldoende van de grond komt.

Vermindering onderlinge samenhang

Tegelijkertijd wordt in de huidige samenleving vaak met zorg gesproken over de vermindering van leefbaarheid en cohesie in de gemeenschap. De toenemende complexiteit en drukte geven bij veel mensen het gevoel dat er minder verbinding is. Tevens leidt dit ertoe dat steeds meer organisaties problemen hebben om voldoende vrijwilligers te vinden. Ook in dorpen, waar het gemeenschapsgevoel van oudsher sterker was dan in steden, zien we negatieve invloeden. Toegenomen mobiliteit en ICT leiden tot ‘schaalvergroting van het leven’, waardoor de lokale verbanden losser en vrijblijvender worden. De trekkracht van de stad leidt tot leegloop en een toenemende vermindering van de onderlinge samenhang. Terugkerende vraag bij velen is dan ook: “Hoe kunnen we deze tendens stopzetten of zelfs omkeren, en hoe gaan we de leefbaarheid en cohesie versterken?”

Leefbaarheid en cohesie draaien om verbondenheid

In zekere zin is het antwoord hierop logisch en vanzelfsprekend. Leefbaarheid en cohesie draaien om verbondenheid. Je verbonden voelen met elkaar, en met de omgeving waarin je woont en werkt. Om leefbaarheid en cohesie te versterken is dus verbinding nodig. In het verleden ontstond die verbinding organisch omdat er grote georganiseerde verbanden waren, zoals de kerkgemeenschap. Die grote georganiseerde verbanden bestaan nauwelijks nog, dus verbinding ontstaat tegenwoordig niet meer organisch. Gelukkig zijn er tegenwoordig wel veel kleine ‘zelfgebreide verbanden’. In elk dorp en in elke stad zijn er heel veel initiatieven van vrijwilligers en professionals, die zich richten op een deel van het maatschappelijk geheel. Organisaties die zich bijvoorbeeld bezig houden met zorg, welzijn, cultuur, educatie, sport of recreatie. Deze organisaties doen allemaal goed werk, maar helaas opereren ze vrijwel altijd los van elkaar. Die ‘eilandjescultuur’ ontstaat in elk groter geheel omdat mensen met vergelijkbare interesses en belangen de neiging hebben om elkaar op te zoeken. Hoe logisch dit ook is, door deze eilandjescultuur ontbreekt het WIJ-gevoel, het besef onderdeel te zijn van een gemeenschap. Tevens worden hierdoor de krachten niet gebundeld om gezamenlijk de leefbaarheid en cohesie in de gemeenschap te bevorderen. En omdat de inwoners niet weten wat er allemaal gebeurt in hun gemeenschap, hebben ze het onterechte gevoel dat er ‘tegenwoordig nog maar weinig nabuurschap is’.

Burgerorganisaties en professionals in één netwerk verbinden

Als grote georganiseerde verbanden niet meer bestaan en de kleine verbanden los van elkaar opereren, wordt het essentieel om verbinding bewust te gaan creëren. Stichting Gemeenschapszorg heeft daarom als doel om de burgerorganisaties en professionele organisaties die actief zijn in een gemeenschap in één netwerk met elkaar te verbinden. Hierin wordt burgerparticipatie niet van boven opgelegd, maar werken burgerorganisaties en professionele organisaties op basis van gelijkwaardigheid samen. Elke organisatie behoudt haar eigen identiteit, zodat de intrinsieke motivatie blijft behouden. Door de afwezigheid van een bestuursstructuur behouden de organisaties hun gevoel van eigenaarschap en wordt een afwachtende houding voorkomen. En met hulp van een Gemeenschapszorg Coördinator die de samenwerking organiseert, faciliteert en ondersteunt, wordt binnen de lokale gemeenschap een duurzaam samenwerkingsverband opgebouwd van burgers en professionals die samen de leefbaarheid en cohesie gaan versterken. Die samen zorgen voor een levendige, krachtige gemeenschap, waarin veel aandacht is voor signalering en zorgpreventie en waar kwetsbare mensen worden betrokken bij alle activiteiten.

Bovenstaande video geeft een beknopte presentatie van onze visie en aanpak. Als u het geluid op uw apparaat aanzet kunt u de voice-over horen. Door op de knop rechtsonder te drukken (4 pijltjes) krijgt u een fullscreen weergave. 

“Met hulp van een professionele Gemeenschapszorg Coördinator die de samenwerking organiseert, faciliteert en ondersteunt, wordt binnen de lokale gemeenschap een duurzaam samenwerkingsverband opgebouwd van burgers en professionals die samen de leefbaarheid en cohesie gaan versterken.

Die samen zorgen voor een levendige, krachtige gemeenschap, waarin veel aandacht is voor signalering en zorgpreventie en waarin kwetsbare mensen worden betrokken bij alle activiteiten.”

Beesd voor Elkaar: het eerste Gemeenschapszorg netwerk

In Beesd werken 37 burgerorganisaties en professionele organisaties op het gebied van zorg, welzijn, sport, recreatie, cultuur en educatie samen in het eerste Gemeenschapszorg netwerk. Ondersteund door een professionele Gemeenschapszorg Coördinator ontwikkelen ze gezamenlijk activiteiten om de leefbaarheid en cohesie in Beesd te versterken. Dit heeft geleid tot tal van nieuwe initiatieven, zoals de Beweegweek, een Ouderensteunpunt, het Pestplatform en een enquete naar de woningbehoefte. Omdat vrijwel alle inwoners een band hebben met een van de aangesloten organisaties is er een dorpsbrede eenheid en een levendige gemeenschap in Beesd ontstaan. Door de grote achterban komen de leden van het netwerk in contact met vrijwel alle inwoners, waarmee het Gemeenschapszorg netwerk al in een vroeg stadium mensen signaleert die zorg nodig hebben. Hierdoor krijgen ze tijdig hulp, zodat de zorgvraag niet onnodig escaleert. Alle leden van het netwerk werken samen om de kwetsbare mensen binnen Beesd te betrekken bij de activiteiten in de gemeenschap. Het Gemeenschapszorg netwerk van Beesd wordt breed ondersteund in Gelderland en daarbuiten en heeft inmiddels geleid tot interesse vanuit vele andere dorpen en wijken.

© Copyright - Stichting Gemeenschapszorg Nederland